Igraszki z diabłem – kultowy spektakl Teatru Telewizji (1979/1980)

14 stycznia 1980 roku Teatr Telewizji pokazał premierę sztuki Jana Drdy „Igraszki z diabłem” w reżyserii Tadeusza Lisa. To przedstawienie – zrealizowane jeszcze w 1979 roku – szybko stało się jednym z największych hitów małego ekranu, gromadząc przed telewizorami publiczność „od lat 5 do 105”.

Historia sztuki
Czeski dramaturg Jan Drda (1915–1970) sięgnął w tej komedii do folkloru, podań ludowych i baśniowych motywów. Prapremiera odbyła się w Pradze w 1945 roku, a trzy lata później głośną polską inscenizację przygotował Leon Schiller w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi. Sztuka błyskawicznie zdobyła popularność – dzięki barwnym postaciom, rubasznemu humorowi i uniwersalnej historii o walce dobra ze złem.

Fabuła
Do rodzinnych stron wraca z wojaczki nieustraszony żołnierz Marcin Kabat. Spotyka zbója Sarkę-Farkę, z którym zawiera nietypowy sojusz. W pobliskim Czarciem Młynie grasują diabły pod wodzą Belzebuba, kusząc niewinne dusze. Królewna Disperanda i jej przebojowa służąca Kasia podpisują cyrografy w zamian za obietnicę szybkiego zamążpójścia. Na szczęście Marcin, uzbrojony w spryt i odwagę, staje do walki z piekielnymi mocami.
Całość jest zarazem zabawną baśnią, moralitetem i satyrą – w której diabelskie podstępy okazują się mniej groźne niż chłopski rozum i ludowa mądrość.

Obsada – plejada gwiazd z piekła rodem :)
W spektaklu wystąpiła czołówka polskich aktorów tamtych lat:
Marian Kociniak – Marcin Kabat
Jerzy Kamas – diabeł Solfernus
Jan Kociniak – anioł Teofil
Wojciech Pokora – pustelnik Scholastyk
Magdalena Zawadzka – Kasia
Krzysztof Kowalewski – zbój Sarka-Farka
Janusz Gajos – diabeł Omnimor
Barbara Wrzesińska – królewna Disperanda
Tadeusz Kondrat – Belzebub
Marek Kondrat – Lucjusz
Zdzisław Wardejn, Jan Prochyra, Janusz Rewiński w rolach czartów
Tak imponująca obsada sprawiła, że każda rola – nawet epizodyczna – była zagrana z ogromnym smakiem i humorem.

Odbiór i znaczenie
„Igraszki z diabłem” uznano za jedno z najzabawniejszych przedstawień w historii Teatru Telewizji. Prosta scenografia, umowne „efekty specjalne” i mistrzowskie kreacje aktorskie wystarczyły, by spektakl stał się kultowy.
Publiczność pokochała tę realizację – śmiali się wszyscy, niezależnie od wieku. Powtórki do dziś gromadzą rzesze widzów, a nagranie można obejrzeć w serwisie TVP VOD.

Dlaczego warto pamiętać?
To przedstawienie to kawałek teatralnej i telewizyjnej historii. Pokazuje, że nie trzeba skomplikowanej technologii, by porwać publiczność – wystarczy świetny tekst, znakomici aktorzy i trochę wyobraźni.

„Igraszki z diabłem” do dziś pozostają spektaklem, który – jak mawiano w czasach jego emisji – bawił widzów od lat 5 do 105.